Jak kupować sok?

Polacy piją rocznie średnio 25 litrów soków na osobę. Sporo. Niestety, nie każdy owocowy napój jest rzeczywiście owocowy, a niektóre z nich zamiast cennych substancji odżywczych zawierają głównie kalorie. Czy wiesz, co kryje termin „sok 100%”? Każdy z nas słyszał i wie, że owoce i warzywa odgrywają ogromną rolę w codziennym żywieniu. Dostarczają niezbędnych witamin i składników mineralnych, zawierają przeciwutleniacze, które zapobiegają starzeniu się i błonnik, który reguluje przemianę materii. Niestety, nie każdy owocowy napój, który możesz znaleźć na sklepowej półce, jest rzeczywiście sokiem. Żeby dowiedzieć się, jak wybrać „owoce w płynie”, przeczytaj ten poradnik. Przedtem jednak zadaj sobie kilka pytań i określ, czego szukasz:

  • Zależy Ci na tym, by sok dostarczał witamin i wartości odżywczych, których brakuje Ci w organizmie czy pijesz sok tylko dla smaku?
  • Jesteś na diecie i chcesz wybrać sok niskokaloryczny?
  • Jesteś mamą niemowlaka i zastanawiasz się, jaki sok będzie dla niego najlepszy?

Rodzaje soków

Soki to najcenniejsze owocowe napoje, jakie możesz znaleźć na sklepowej półce. Produkuje się je ze świeżo wyciśniętych owoców lub warzyw (soki jednodniowe) czy też z owocowego koncentratu, do którego dolewa się później odparowaną w procesie produkcji wodę. Soki nie zawierają sztucznych aromatów, barwników ani konserwantów. Na sklepowych półkach jest też coraz więcej soków, które nie zawierają dodatku cukru (na etykiecie widzisz wtedy napis – „bez dodatku cukru”).

Wśród różnych soków możesz znaleźć:

  • soki mętne – mogą to być soki przecierowe (np. pomidorowy) lub soki z cząsteczkami owoców (dodaje się je po wymieszaniu koncentratu z wodą). Mętne soki są zdrowsze, zawierają więcej przeciwutleniaczy, witamin, minerałów i błonnika;
  • soki jednodniowe – to świeże soki, które nie są poddawane pasteryzacji. Dzięki temu, zachowują więcej wartości odżywczych. Takie soki mają bardzo krótki termin przydatności do spożycia i wymagają przechowywania w lodówce;
  • soki trzymiesięczne – są to soki poddane delikatnej pasteryzacji, która pozwala na zachowanie większej części witamin i składników odżywczych. Takie soki po otwarciu opakowania koniecznie trzeba trzymać w lodówce;
  • soki Bag in Box – są to soki w nowatorskich opakowaniach typu "worek w pudełku", tak jak poprzednie, poddawane delikatnej pasteryzacji, mają długi termin przydatności do spożycia. Po rozpoczęciu korzystania nie trzeba ich trzymać w lodówce - zachowują pełnię swoich cennych składników do momentu wejścia powietrza do środka worka - następuje to dopiero pod koniec opakowania.
  • soki warzywne – jest ich na rynku coraz więcej. Mogą być buraczane, marchwiowe, pomidorowe lub wielowarzywne. Mają wiele zalet – można je pić bez ograniczeń, zmniejszają apetyt, ale jednocześnie – są niskokaloryczne;
  • soki dla dzieci – ich produkcja jest poddana specjalnej kontroli. Soki przeznaczone dla dzieci poniżej lat trzech są produkowane z owoców pochodzących ze specjalnych, kontrolowanych upraw. Ich produkcja przebiega w sterylnych warunkach, co chroni soki przed rozwojem mikroorganizmów.

Soki to jednak nie jedyne owocowe produkty do picia, jakie możesz znaleźć na sklepowych półkach. Oprócz nich kupisz też nektary i napoje. Czym się różnią? Spieszymy z wyjaśnieniem.

Nektary

Słowo nektar kojarzy się niektórym z napojem bogów, czyli czymś wartościowym, wyjątkowym. Niestety, w nomenklaturze spożywczej to coś zupełnie innego. Nektar owocowy to mocno rozcieńczony sok wyprodukowany z koncentratu lub świeżych owoców, zawierający dodatek cukru (jest go zdecydowanie więcej niż w nawet dosładzanych sokach). Minimalna zawartość soku owocowego w nektarach jest odgórnie określona i wynosi od 25% (w przypadku owoców takich jak czarna i czerwona porzeczka, cytryna, banan) do 50% (jabłka, pomarańcze, gruszki). Nektar nie może zawierać sztucznych barwników, aromatów i konserwantów.

Napoje

Napój to najmniej wartościowy owocowy produkt przeznaczony do picia. Zawiera ok. 20% soku (normy nie są wyraźnie określone, napoje zawierają po prostu mniej soku niż nektary), reszta to woda, cukier (ok. 20 łyżeczek w litrze), kwasek cytrynowy i sztuczne substancje, takie jak barwniki, konserwanty, aromaty. Napoje mają niestety niewiele wspólnego z owocami, na ogół są bombą kaloryczną i wytworem bardziej chemicznym niż naturalnym.

Uwaga! Napoje i nektary zawierają dużo cukru, czyli pustych kalorii. Sok z brzozy? Jak najbardziej, szczególnie jeśli masz problemy z trawieniem lub słabą odporność. Działa moczopędnie i zapobiega w ten sposób tworzeniu się kamieni w układzie moczowym. Uwaga na słodkie soki! Syrop glukozowo-fruktozowy i sacharoza (cukier) dodawane do napojów, nektarów i niektórych soków są szkodliwe dla organizmu, ale też wzmagają apetyt i sprawiają, że spożywana żywność dużo szybciej odkłada się w postaci tkanki tłuszczowej.

Składniki soku i ich wpływ na organizm

Soki owocowe zawierają przede wszystkim:

  • przeciwutleniacze – zalicza się do nich substancje takie jak likopen, beta-karoten, antocyjany, kwas foliowy. Pomagają zachować młodość, zapobiegają procesom starzenia się organizmu;
  • błonnik – reguluje przemianę materii w organizmie i stabilizuje stężenie glukozy we krwi, zmniejszają uczucie głodu; pektyny – oczyszczają organizm z toksyn;
  • Witaminy i substancje odżywcze

Każdy z rodzajów soków dostępny na rynku zawiera inne cenne składniki. Uwaga! Do niektórych soków warzywnych dodaje się sól, która, spożywana w nadmiarze, jest niezdrowa. Przygotowaliśmy tabelę, która pomoże Ci wybrać sok odpowiedni dla siebie:

Rodzaj sokuWłaściwości
Sok pomarańczowyZawiera witaminę PP, która jest odpowiedzialna za regulację poziomu cukru w organizmie i dużo niezbędnej dla odporności organizmu witaminy C. Sok z pomarańczy nie zawiera dużo przeciwutleniaczy.
Sok jabłkowyZawiera dużo pektyn, które oczyszczają organizm z toksyn. Ponadto, zapobiega miażdżycy i chorobom serca, zmniejsza napięcie psychiczne, wzmacnia serce i wspomaga działanie układu krwionośnego.
Sok grejpfrutowyZawiera mnóstwo przeciwutleniaczy. Dzięki gorzkiej substancji o nazwie naryngina, wspomaga przemianę materii. Działa przeciwgrzybicznie i antywirusowo.
Sok z mandarynekZawiera bardzo dużo witaminy C, beta-karotenu oraz błonnika. Sok z mandarynki jest bogaty w pektyny, które usuwają z organizmu toksyczne metale ciężkie. Ponadto, sok z mandarynek to źródło wapnia, żelaza i magnezu.
Sok z winogronWinogrona pomagają zapobiegać miażdżycy, wpływają korzystnie na pracę układu krwionośnego i serce. Sok z winogron zawiera potas, wapń, cynk. Sok z ciemnych winogron działa dodatkowo przeciwgrzybicznie i antybakteryjnie.
Sok z gruszekGruszki zawierają dużo cukrów prostych, dzięki temu sok z gruszek wyrównuje poziom glukozy we krwi. Ponadto, gruszki zawierają garbniki, które oczyszczają organizm z toksyn. Sok z gruszek hamuje biegunki, poleca się go przy cukrzycy, niedokrwistości i chorobach gardła.
Sok ze śliwekZawartość potasu sprawia, że taki sok jest polecany osobom cierpiącym na nadciśnienie. Błonnik zmniejsza apetyt, powoduje uczucie sytości.
Sok pomidorowyDzięki zawartemu w nim potasowi wspomaga serce, zawiera dużo witamin i co najważniejsze – jest niskokaloryczny.
Sok z burakówZawiera przeciwutleniacze (hamujące procesy starzenia się organizmu) i błonnik (reguluje przemianę materii).
Sok z marchwiWzmacnia paznokcie, poprawia wygląd włosów i skóry. Sok z marchwi wspomaga poza tym perystaltykę jelit, pomaga leczyć niedokrwistość. Zawiera pektyny, oczyszczające organizm z toksyn.
Sok bananowyZawiera dużo kwasu foliowego, który stymuluje powstawanie czerwonych krwinek, a także do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego i pokarmowego.
Sok z czarnej porzeczkiCzarna porzeczka zawiera bardzo dużo witaminy C. Poza tym, jest bogata w bioflawonoidy, które mają działanie antyalergicznie i przeciwzapalnie.

Etykieta

Na etykiecie każdego soku, napoju i nektaru, powinny się znaleźć:

  • nazwa produktu (wraz z informacją o tym, czy jest to sok, napój czy nektar);
  • informacja o tym, czy produkt jest sokiem (sok 100%), nektarem czy napojem (jeśli nie ma jej na przedzie opakowania, sprawdź w innych miejscach etykiety);
  • wartość odżywcza i energetyczna (ilość poszczególnych składników odżywczych, liczba kalorii w 100 ml produktu);
  • GDA – GDA to skrót od angielskiego Guideline Daily Amounts (Wskazane Dzienne Spożycie). Innymi słowy GDA to informacja umieszczana na etykiecie soku, z której dowiadujesz się nie tylko, ile kalorii, cukru, soli, tłuszczów nasyconych i nienasyconych zawiera sok, ale też w jakim stopni te poszczególne składniki zaspokajają Twoje dzienne zapotrzebowanie na nie. Informacja ta jest podawana w procentach.
  • skład (w składzie powinna pojawić się informacja o procentowej zawartości soku lub koncentratu. Jeśli takiej informacji nie ma, o zawartości decyduje kolejność składników wymienianych w składzie produktu). Uwaga! W sokach wieloowocowych i wielowarzywnych poszczególne składniki są wymieniane na etykiecie w kolejności malejącej. Składnik, którego w produkcie jest najwięcej, znajduje się na początku listy.
  • data przydatności do spożycia (w przypadku soków w kartonie jest to 48 godzin po otwarciu opakowania);
  • informacja o sposobie przechowywania (np. „Po otwarciu, przechowywać w lodówce”);
  • dane teleadresowe producenta;

Brak informacji o tym, co znajduje się w opakowaniu to znak, że masz do czynienia z napojem albo nektarem. W takim wypadku, koniecznie sprawdź skład i zawartość procentową owocowego soku lub koncentratu.

Chwyty marketingowe

Nie od dziś wiadomo, że producenci chcąc sprzedać swój produkt stosują różne chwyty reklamowe, które mają na celu przekonanie klienta, że ich produkt jest najlepszy i wyróżnia się spośród wszystkich podobnych produktów dostępnych na półkach. Producenci owocowych napojów także starają się znaleźć luki w przepisach i mamić klientów opisami, które niekoniecznie muszą być prawdziwe. Kupując, uważaj na sformułowania, takie jak:

  • 100% – taka ilość procentów bez informacji o tym, czy opakowanie zawiera sok, nektar czy napój jest zupełnie bezużyteczna i nic nie znaczy;
  • „cała pomarańcza" - nie oznacza wcale, że masz do czynienia z sokiem;
  • „z czarnych porzeczek”, „z jabłek” – ale co? Sok, nektar, napój? Jeśli taka informacja nie jest podana na etykiecie, możesz przyjąć, że nie masz do czynienia z sokiem. Koniecznie sprawdź skład produktu.
  • sok bez konserwantów – żaden producent nie musi się taką informacją chwalić, żaden prawdziwy sok nie może zawierać i nie zawiera konserwantów;
  • 33% gratis, 1l + 1l gratis – lepiej porównać cenę litra takiego soku z ceną podobnego produktu bez „gratisów” i zobaczyć, czy rzeczywiście jest tańszy;

Opakowanie

Rodzaj opakowania soku nie świadczy o jego jakości Badania wykazują, że Polacy kupując produkty spożywcze, sugerują się wyglądem i typem opakowania. Największym zaufaniem darzą opakowania szklane, a najmniejszym – plastikowe i kartonowe. Mitem jest jednak twierdzenie, że 12-miesięczny termin przydatności soków świadczy o dodatku konserwantów. Jak pisaliśmy wcześniej – ani soki, ani nektary ich nie zawierają. Termin przydatności wynika z tego, że soki w kartonach są poddane pasteryzacji i pakowane przy użyciu technologii aseptycznej (opakowywane w sterylnych warunkach). Przekonanie o tym, że soki w szklanych butelkach są zdrowsze niż te w kartonach, jest mylne.

Producenci i ceny

Do największych producentów soków, napojów i nektarów na polskim rynku należą: Agros Nova (Tarczyn, Fortuna, Garden , Dr Witt, Karotka, Pysio); Coca-Cola Company (Cappy); Grupa Maspex Wadowice (Kubuś, Tymbark, Carotella, Caprio); Hortex; Sokpol (Siódme niebo); Pepsi Cola (Toma); Ogrody Natury; świeże, jednodniowe soki produkują m.in. Marwit i Cymes; soki w katonach Bag in Box produkuje m.in Wiatrowy Sad; soki dla dzieci mają w swojej ofercie producenci tacy jak: Hipp, Nestle (Bobo frut, Gerber) oraz Nutricia (Bobovita).

Cena soku jest oczywiście uzależniona od wielkości opakowania (im mniejsze, tym więcej płacisz za litr napoju) i od tego, czy kupujesz sok, napój czy nektar. Podczas gdy ceny najtańszych napojów potrafią wynosić 1,50-2 złote za litr, ceny soków wahają się między 3,50 zł za litr do nawet 4 złotych za 250-mililitrową butelkę.

Podsumowanie

Zależy Ci na tym, by sok dostarczał witamin i wartości odżywczych, których brakuje Ci w organizmie, czy pijesz sok tylko dla smaku?

  • Jeśli zależy Ci na tym, by sok uzupełniał niedobory minerałów w Twoim organizmie, dowiedz się, jakich składników odżywczych i witamin dostarczą Ci poszczególne owoce i warzywa (patrz akapit Skład).
  • Jeśli pijesz sok dla smaku i orzeźwienia, masz dowolność wyboru. Pamiętaj jednak, że napoje i nektary zawierające cukier gaszą pragnienie tylko na chwilę (cukier wzmaga pragnienie). Lepiej wybrać 100-procentowy sok.

Jesteś na diecie i chcesz wybrać sok niskokaloryczny?

  • Najlepszym wyborem dla Ciebie będzie sok warzywny. Najmniej kalorii zawiera sok z pomidorów, jego szklanka ma nie więcej niż 26 kcal.
  • Sprawdź, czy wybierany przez Ciebie sok zawiera błonnik, który reguluje przemianę materii. Unikaj picia soków z gruszek czy bananów – są wysokokaloryczne.
  • W sklepach można też kupić nektary i napoje w wersji „light", które mają przynajmniej 30% mniej kalorii niż pozostałe. Cukier zastępuje się w nich słodzikami (m.in. aspartamem E 951 lub sacharyną E 954).

Jesteś mamą niemowlaka i zastanawiasz się, jaki sok będzie dla niego najlepszy?

  • Kupując sok dla dziecka, zaufaj markom, które specjalizują się w jego produkcji (Bobo frut, Bobovita, Hipp, Gerber). Soki dla najmłodszych są produkowane pod specjalnym nadzorem, uprawy owoców, z których powstają, są kontrolowane.
  • Koniecznie sprawdź, czy kupowany przez Ciebie sok posiada certyfikat Instytutu Matki i Dziecka lub Centrum Zdrowia Dziecka.

Życzymy wyboru smacznego, orzeźwiającego i zdrowego soku!

Źródło:

Jak kupować

Kontynuuj